Anayasa Mahkemesi (AYM), boşanan eşe süresiz nafaka verilmesine ait düzenlemeyi dün oy çokluğuyla iptal etti.
Konu uzun müddettir kamuoyunun ve siyasetin gündeminde yer alıyordu.
Yüksek Mahkeme bu çerçevede bugünkü toplantısında başvuruyu karara bağladı. Süresiz nafaka düzenlemesi iptal edildi ve Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) 9 aylık mühlet verildi.
Bu karar, nafakanın büsbütün kaldırıldığı manasına gelmiyor. Boşanan eş lehine yoksulluk nafakası verilmesi uygulaması devam edecek, lakin bu ömür uzunluğu sürmeyecek.
Bu kapsamda üç yeni model gündeme geldi.
Adalet Bakanı Akın Gürlek, iptal kararı doğrultusunda, bir tarafı ömür uzunluğu mağdur etmeyecek, adil ve hakkaniyete uygun yeni yasal düzenlemeyi TBMM takdirine sunacaklarını açıklamıştı.
Düzenlemede nikah tarihiyle boşanma davasının açıldığı gün ortasındaki süreyi dikkate alması bekleniyor.
“Belirli vadeli nafaka”, “evlilik müddetine nazaran kademeli nafaka” yahut “tarafların ekonomik durumuna nazaran nafaka” üzere farklı modeller içeren yeni bir sistem oluşturulması tartışılıyor.
Düzenlemede nikah tarihiyle boşanma davasının açıldığı gün ortasındaki süreyi dikkate alması bekleniyor.
Karar, boşanma hukukunda son yılların en değerli dönüm noktalarından biri olarak bedellendiriliyor.
Farklı maksatlara hizmet eden birkaç nafaka çeşidi bulunuyor. Eş için ödenen nafaka, çocuk için yetişkin olana dek ödenen nafaka ve öteki aile bireyleri için talep edilen yardım nafakası bunlardan kimileri.
Boşanma davası sürerken, ekonomik olarak zayıf tarafın ve çocukların mağdur olmamasını sağlamak maksadıyla süreksiz bir önlem nafakası da uygulanabiliyor. Bu nafaka tipi boşanma katılaşınca sona eriyor.
Eğer eş çalışmıyorsa, çocuğun bakımını üstleniyorsa ve geliri başkasından önemli ölçüde düşükse dava mühletince önlem nafakası uygulanıyor.
Türkiye’de en çok eşe ödenen yoksulluk nafakası tartışmalara bahis oluyor. Bu nafakanın koşullarının oluşabilmesi için, nafaka isteyen eşin boşanma yüzünden fakirleşecek olması gerekiyor.
Ayrıca boşanmada karşı tarafa nazaran daha az kusurlu olması ve başka eşin ödeme gücünün bulunması gerekiyor. Kanunlarda bu nafaka çeşidi için rastgele bir yıl hududu bulunmuyor.
Yine de bu durum yoksulluk nafakasının ömür uzunluğu ve her şartta devam edeceği manasına gelmiyor.
Örneğin nafaka alan kişinin tekrar evlenmesi durumunda yoksulluk nafakası tabiatıyla sona eriyor.
Bunun yanı sıra mahkeme kararıyla;
– Fiilen evli üzere yaşama,
– Yoksulluğun ortadan kalkması,
– Nizamlı gelir elde edilmesi,
– Haysiyetsiz ömür tezini ispatı,
– Nafaka yükümlüsünün ödeme gücünü kaybetmesi üzere durumlarda nafakaya son veriliyor.
– İştirak yani çocuk nafakasında ise velayeti alan ebeveyne çocuk yetişkin olana dek nafaka ödeniyor.
Bu nafaka tipinde, boşanmadan sonra çoklukla annede kalan çocuğun bakım, eğitim, sıhhat ve ömür sarfiyatlarına katkı sağlanması amaçlanıyor.
Genelde çocuk 18 yaşına gelene kadar sürüyor ve bundan sonra şayet eğitim devam ediyorsa yardım nafakası gündeme geliyor.
AK Parti’nin masasındaki taslakta evlilik mühletinin temel alınması planlanıyor. 3 yıl evli kalanlara 5 yıl; 5 yıl evli kalanlara 7 yıl; 10 yıl evli kalanlara ise 12 müddetle nafaka ödenmesi öngörülüyor.
Bu müddetin sonunda ise nafaka yükümlülüğünün sona erdirilmesi gündemde.
Nafakanın sona ermesiyle maddi zorluk yaşayabilecek bayanlar için ise toplumsal yardım sistemlerinin devreye alınması düşünülüyor.
Nafaka kesildiğinde oluşabilecek mağduriyetlerin devlet dayanaklarıyla giderilmesi amaçlanıyor.
Ayrıca çekişmeli boşanma davalarının azaltılması da düzenlemenin maksatları ortasında yer alıyor.
Davaların uzamasına neden olan ögelerin ayrıştırılarak başka davalar kapsamında ele alınması ve sürecin daha süratli sonuçlandırılması planlanıyor.
