Aile Sağlığı Merkezlerinde (ASM) 1 Kasım 2026 prestijiyle uygulanması planlanan uzaktan sağlık hizmeti sunumu, aile hekimliği çalışanlarının iş yükü ve hasta güvenliği tartışmalarını beraberinde getirdi.
AHESEN Yönetim Kurulu Üyesi ve Hukuk ve Mevzuat Sekreteri İlkay Eren, hususa ait açıklamasında, uygulamanın gerekli teknik ve türel düzenlemeler tamamlanmadan hayata geçirilmesinin hem sıhhat çalışanları hem de vatandaşlar açısından problemlere yol açabileceği ihtarında bulundu.
Uzaktan sıhhat hizmetlerinin bilhassa yaşlı, yatağa bağımlı, hareket kısıtlılığı bulunan ve kronik hastalığı olan bireylerin sıhhat hizmetlerine erişimini kolaylaştırabileceğini belirten Eren, bunun için öncelikle yanlışsız hasta kümesini belirleyen bir sistem kurulması gerektiğini vurguladı.
Eren, “tüm kayıtlı nüfusa açık ve günlük zarurî randevu kotasına dayalı bir modelin, hizmetin asıl gaye kitlesine ulaşmasını zorlaştırabileceğini” söz etti.
“UZAKTAN SAĞLIK HİZMETİNDE ÖNCELİK, İHTİYAÇ SAHİBİ HASTALARIN OLMALI”
Uzaktan sağlık hizmetinin gerçek planlandığında değerli bir kolaylık sağlayabileceğini belirten Eren, sistemde akıllı bir triyaj sisteminin bulunmamasının kıymetli bir eksiklik olduğuna dikkat çekti.
Dijital okuryazarlığı yüksek ve sisteme daha süratli erişebilen bireylerin randevuları öncelikle alması halinde, sağlık hizmetine erişimde daha fazla dayanağa gereksinim duyan yaşlı ve engelli vatandaşların geri planda kalabileceğine dikkati çeken Eren, uzaktan muayenenin öncelikle gerçek gereksinim sahiplerine yönelik tasarlanmasının hayati ehemmiyette olduğunu belirtti.
Eren, sistemin Evde Sağlık Hizmetleri ünitelerine kayıtlı, yatağa bağımlı, yaşlı ve kronik hastalığı bulunan şahısların gereksinimlerini dikkate alan bir algoritmayla çalışmasını önerdi. Eren, böylelikle uzaktan muayenenin, yüz yüze sıhhat hizmetlerinin yerine geçen genel bir uygulama değil, gereksinim duyulan durumlarda erişimi kolaylaştıran tamamlayıcı bir hizmet olarak kullanılabileceğini söz etti.
FİZİKSEL MUAYENE GEREKTİREN DURUMLAR NETLEŞTİRİLMELİ
Dr. İlkay Eren, görüntülü görüşmenin her hastalığın teşhis ve tedavi süreci için kâfi olmayacağını belirterek, fizikî muayene gerektiren durumların açık biçimde tanımlanması gerektiğini söyledi.
Uzaktan kıymetlendirme sırasında yüz yüze muayenenin gerekli olduğuna karar veren tabiplerin hastayı sıhhat kuruluşuna yönlendirme ve görüşmeyi sonlandırma yetkisinin mevzuatla garanti altına alınmasını istediklerini bildiren Eren, uzaktan görüşme sırasında gözden kaçabilecek akut sıhhat sıkıntıları ile muayene yapılmadan düzenlenen reçete ve raporların doğurabileceği sonuçlara da işaret etti.
Eren, bu süreçlerde sıhhat çalışanlarının tüzel sorumluluklarının açıkça belirlenmesi ve mesleksel kararlarını hasta güvenliği doğrultusunda verebilmelerini sağlayacak rehberlerin hazırlanması gerektiğini vurguladı.
KVKK VE SGK MEVZUATI İÇİN ORTAK DÜZENLEME ÇAĞRISI
Uzaktan sıhhat hizmetlerinde şahsî dataların korunması ve kimlik doğrulama süreçlerinin de açıklığa kavuşturulması gerektiğini belirten Eren, imajlı görüşmelerin müsaadesiz kaydedilmesi, ferdî sıhhat bilgilerinin paylaşılması ve hasta-hekim mahremiyetinin ihlal edilmesi üzere risklere karşı tesirli teminatlar oluşturulmasını istedi.
Eren, Sağlık Bakanlığı’nın uzaktan sağlık hizmeti uygulaması ile Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) ve kontrol süreçleri arasındaki ahenge da değindi.
Uzaktan kıymetlendirme sonucunda düzenlenen reçete ve raporların hangi şartlarda geçerli olacağının açık biçimde belirlenmesi gerektiğini tabir eden Eren, bilhassa ilaçlara erişim, iş göremezlik raporları ve geri ödeme uygulamalarına ait kuralların netleştirilmesini istediklerini bildirdi. Eren, bakanlık ile SGK’nın ortak düzenleme yapmaması halinde sıhhat çalışanlarının mali kesintiler ve tüzel uyuşmazlıklarla karşılaşabileceğine dikkati çekti.
“GÜNLÜK ZORUNLU KOTA YERİNE ESNEK BİR MODEL UYGULANMALI”
Eren, uzaktan sağlık hizmetinin günlük mecburî kotalar yerine ASM’nin hasta yoğunluğu, sıhhat çalışanlarının mesleksel değerlendirmesi ve hastaların gereksinimleri doğrultusunda esnek biçimde yürütülmesini öneren eren, çalışan vatandaşların sağlık hizmetine erişim problemlerinin sırf uzaktan muayene kontenjanlarıyla çözülemeyeceğini, çalışma hayatında yasal sıhhat müsaadelerinin kullanılabilmesini sağlayacak düzenlemelerin yapılması gerektiğini tabir etti.
5 MADDELİK ÇÖZÜM ÖNERİSİ
İlkay Eren, uzaktan sağlık hizmetinin hem vatandaşların hem de sıhhat çalışanlarının haklarını koruyacak biçimde uygulanabilmesi için şu adımların atılmasını istedi:
“Akıllı triyaj sistemi kurulmalı: Uzaktan muayene randevularında yaşlı, yatağa bağımlı, engelli ve kronik hastalığı bulunan şahısların muhtaçlıkları önceliklendirilmeli. Tıbbi ve tüzel rehber hazırlanmalı: Fizikî muayenenin gerekli olduğu durumlar belirlenmeli; hastayı yüz yüze değerlendirmeye yönlendiren sıhhat çalışanlarının yetki ve sorumlulukları açıklığa kavuşturulmalı. Sağlık Bakanlığı ve SGK mevzuatı uyumlaştırılmalı: Reçete, rapor, ilaç erişimi ve geri ödeme süreçlerine ait kurallar netleştirilmeli. Ferdî bilgiler için teminat sağlanmalı: Kimlik doğrulama, görüşme güvenliği ve hasta-hekim mahremiyeti tesirli biçimde korunmalı. Zarurî randevu kotası tekrar değerlendirilmeli: Uzaktan muayene, günlük sayısal maksatlar yerine tıbbi gereklilikler ve ASM’lerin çalışma şartları doğrultusunda planlanmalı.”
Dr. İlkay Eren, uzaktan sıhhat hizmetlerinin yanlışsız planlandığında birinci basamak sıhhat hizmetlerine katkı sağlayabileceğini lakin altyapı, mevzuat ve işleyiş sıkıntıları giderilmeden uygulanmasının yeni meseleler yaratabileceğini savundu. Eren, sıhhat çalışanlarının alandaki tecrübelerinin dikkate alındığı, hasta güvenliğini önceleyen ve sürdürülebilir bir model oluşturulması davetinde bulundu.
“ÖNCELİKLE MEVCUT AKSAKLIKLAR GİDERİLMELİ”
AHESEN Genel Başkanı Ahmet Kandemir ise aile hekimliği sisteminde mevcut problemler giderilmeden yeni uygulamaların devreye alınmasının, birinci basamak sıhhat hizmetlerinin işleyişini daha da zorlaştırabileceği ihtarında bulundu.
Kandemir, “Aile hekimliği sisteminde düzeltilmesi gereken pek çok kusurlu uygulama varken, yanlışların üzerine yenilerini eklemek meseleleri çözmek bir yana, sistemin çöküşünü hızlandırır. Yeni uygulamalar hayata geçirilirken alandaki gerçekler, sıhhat çalışanlarının mevcut iş yükü ve en kıymetlisi hasta güvenliği göz ardı edilmemeli. Aile hekimliğini güçlendirmek için yeni yükümlülükler getirmek yerine, öncelikle mevcut aksaklıkları gideren, uygulanabilir ve sürdürülebilir tahliller üretilmeli” değerlendirmesinde bulundu.
