Brezilyalılar, yeni devlet liderlerini seçmek için 25 Ekim Pazar günü sandık başına gitti. Başa baş geçen yarışı, vazifedeki Lula da Silva‘nın kazandığı ve yeniden devlet başkanı seçildiği ilan edildi. Peki, Lula da Silva kimdir? Brezilya Devlet Başkanı Lula da Silva’nın hayatı
LULA DA SİLVA KİMDİR?
Luiz Inácio Lula da Silva , 27 Ekim 1945’te Brezilya’nın Pernambuco eyaletindeki Garanhuns kentinde doğdu. Ailesiyle birlikte çocuk yaşta São Paulo eyaletine göç etti ve Santos’a yerleşti. Ekonomik sebeplerle eğitimini erken yaşta bırakan Lula, 14 yaşında bir fabrikada çalışmaya başladı. Daha sonra Senai’de torna personelliği eğitimi aldı ve metal dalında çalışmaya devam etti.
1960’ların sonlarından itibaren sendikal faaliyetlere katılan Lula, 1975’te São Bernardo do Campo ve Diadema Metal İşçileri Sendikası’nın başkanı oldu. Askeri diktatörlük devrinde emekçilerin fiyat ve çalışma şartlarının güzelleştirilmesi için düzenlenen grevlerde ön plana çıktı. 1978-1980 yılları arasında ABC bölgesindeki büyük emekçi grevlerine liderlik ederek ülke çapında tanınan bir sendikacı haline geldi.
İşçi Partisi ve siyasi yükselişi
Lula, 1980 yılında Brezilya İşçi Partisi’nin kuruluşunda değerli rol oynadı. Demokratikleşme sürecinde faaliyetlerini artırarak 1984’te doğrudan devlet başkanlığı seçimi talebiyle düzenlenen Diretas Já hareketinin önde gelen isimlerinden biri oldu.
1986’da São Paulo’dan federal milletvekili seçildi ve 1987-1991 yılları arasında Kurucu Meclis’te misyon yaptı. 1989’da birinci sefer devlet başkanlığına aday olan Lula, ikinci cinste Fernando Collor de Mello’ya yenildi. 1994 ve 1998 seçimlerinde de aday oldu fakat bu defa Fernando Henrique Cardoso karşısında seçimleri kazanamadı.
İlk devlet başkanlığı dönemi
Lula, 2002 seçimlerinde ikinci çeşitte Fernando Henrique Cardoso’nun akabinde yarışan rakibini geride bırakarak devlet başkanı seçildi ve 1 Ocak 2003’te göreve başladı. 2006 seçimlerinde yine seçilerek ikinci periyoduna başladı.
2003-2010 yılları arasındaki idaresinde yoksullukla uğraş, toplumsal yardım programları ve gelir eşitsizliğinin azaltılması öncelikli siyasetler arasında yer aldı. Bilhassa Bolsa Família sosyal yardım programı, düşük gelirli milyonlarca Brezilyalıya yönelik değerli bir dayanak düzeneği haline geldi.
Lula’nın birinci iki periyodunda Brezilya iktisadı büyürken milyonlarca kişinin yoksulluktan çıkmasına yönelik siyasetler uygulandı. Fakat idaresi, aralarında Mensalão olarak bilinen siyasi rüşvet ve oy satın alma skandalının da bulunduğu yolsuzluk tartışmalarıyla da karşı karşıya kaldı.
Lula, 2010 seçimlerinin akabinde devlet başkanlığını İşçi Partisi’nden Dilma Rousseff’e devretti.
Yolsuzluk davaları ve mahpus süreci
Lula, 2017 yılında Lava Jato Operasyonu kapsamında yolsuzluk ve kara para aklama suçlamalarıyla mahkûm edildi. Savcılar, São Paulo eyaletindeki Guarujá’da bulunan bir lüks daireyle irtibatlı olarak rüşvet aldığı savında bulundu. Hakim Sérgio Moro tarafından verilen birinci mahkûmiyet kararının akabinde ceza daha sonra artırıldı.
Lula, Nisan 2018’de teslim olarak cezaevine girdi ve yaklaşık 580 gün tutuklu kaldı. Bu süreçte 2018 devlet başkanlığı seçimlerine aday olmasının önü, Brezilya’nın Temiz Sicil Yasası kapsamında kesildi. Kasım 2019’da tahliye edildi.
Lula’nın mahkûmiyetleri 2021 yılında Brezilya Federal Yüksek Mahkemesi tarafından iptal edildi. Mahkeme, davaların yargı yetkisi problemleri bulunduğuna hükmederek Lula’nın siyasi haklarını yine kazanmasının önünü açtı. Ayrıyeten hakim Sérgio Moro’nun Lula’nın yargılanmasında tarafsız davranmadığına ait karar verildi.
2022 seçimi ve üçüncü dönem
Hukuki mahzurların kaldırılmasının ardından Lula, 2022 devlet başkanlığı seçimlerinde İşçi Partisi’nin adayı oldu. İkinci turda dönemin devlet başkanı Jair Bolsonaro’yu mağlup ederek yeniden devlet başkanı seçildi.
1 Ocak 2023’te yemin ederek misyonuna başlayan Lula, böylelikle daha evvel iki devir misyon yaptıktan sonra yine devlet başkanlığına dönen birinci Brezilyalı siyasetçilerden biri oldu. 2022 zaferiyle Brezilya’da üç kez doğrudan devlet başkanı seçilen ilk kişi haline geldi.
İkinci siyasi dönemi
Lula’nın 2023’te başlayan üçüncü başkanlık devrinde toplumsal siyasetler, yoksullukla çaba, etrafın ve Amazon yağmur ormanlarının korunması ile Brezilya’nın milletlerarası münasebetlerinin güçlendirilmesi öne çıktı.
Ocak 2023’te eski devlet başkanı Jair Bolsonaro destekçilerinin Kongre, Yüksek Mahkeme ve başkanlık sarayına yönelik ataklarıyla karşı karşıya kalan Lula idaresi, hücumları demokratik kurumlara yönelik önemli bir tehdit olarak kıymetlendirdi.
Ekonomik alanda vergi ıslahatı ve yeni mali çerçeve üzere düzenlemeler hayata geçirildi. Lula idaresi tıpkı vakitte Amazon’daki ormansızlaşmanın azaltılması ve etraf siyasetlerinin güçlendirilmesini hedefledi.
2026 devlet başkanlığı seçimi
Lula, 2026 seçimlerinde İşçi Partisi’nin adayı olarak yeniden devlet başkanlığı için yarıştı. 4 Ekim’de yapılan birinci çeşitte Lula yüzde 45,16 oy alarak ikinci sırada yer aldı. Flávio Bolsonaro ise yüzde 47,03 ile birinci çeşidi önde tamamladı. Böylelikle seçim ikinci tipe kaldı.
25 Ekim 2026’da yapılan ikinci cinste Lula, Flávio Bolsonaro’yu geride bırakarak yeniden devlet başkanı seçildi. Brezilya Yüksek Seçim Mahkemesi’nin (TSE) açıkladığı kesin sonuçlara nazaran Lula 64 milyon 256 bin 232 oy ve yüzde 51,79 oy oranına ulaşırken, Flávio Bolsonaro 59 milyon 826 bin 41 oy ve yüzde 48,21 oy aldı.
Bu sonuçla Lula, Brezilya’da dört kez devlet başkanı seçilen ilk kişi oldu. 2002, 2006, 2022 ve 2026 seçimlerini kazanan Lula’nın yeni periyodunun 5 Ocak 2027’de başlaması planlanıyor.
2026 seçimleri tıpkı vakitte Lula’nın birinci cinsteki dezavantajı ikinci cinste bilakis çevirdiği tarihi bir seçim olarak kayıtlara geçti. Birinci çeşitte Flávio Bolsonaro’nun yaklaşık 2,2 milyon oy gerisinde kalan Lula, ikinci cinste rakibinin önüne geçerek yaklaşık 4,4 milyon oy farkıyla seçimi kazandı.
Siyasi çizgisi
Sol görüşlü bir siyasetçi olarak tanımlanan Lula, siyasi mesleği boyunca personel hakları, toplumsal devlet, yoksullukla çaba ve gelir eşitsizliğinin azaltılması mevzularını öne çıkardı. Başkanlık devirlerinde toplumsal yardım programlarını genişletirken ekonomik büyüme ile toplumsal siyasetleri birlikte yürütmeye çalıştı.
Lula ayrıyeten Brezilya’nın global siyasetteki rolünün güçlendirilmesini, gelişmekte olan ülkeler arasındaki işbirliğinin artırılmasını ve Amazon yağmur ormanlarının korunmasını dış siyasetinin kıymetli başlıkları arasında tuttu.
Lula, 2026 seçim zaferiyle birlikte Brezilya siyasi tarihindeki en uzun mühlet vazife yapan ve dört kez doğrudan devlet başkanı seçilen isim olarak siyasi mesleğini sürdürmektedir.
