Norveç’in önde gelen medya kuruluşları, Meta’nın gazetecilik içeriklerini yapay zekâ modellerini eğitmek maksadıyla kullanmasını engellemek için yargıya başvurdu.
Aralarında kamu yayın kurumu NRK, medya devleri Schibsted, Amedia, Polaris, Aller ve Norveç haber ajansı NTB’nin de yer aldığı 10 yayın grubu, Facebook ve Instagram’ın çatı şirketine karşı Oslo Bölge Mahkemesi’nde dava açtı.
Yayıncılar, 20 Kasım’da yürürlüğe girmesi planlanan yeni kullanıcı kontratının durdurulması talebiyle mahkemeden ihtiyati önlem kararı istedi.
Medya kuruluşlarının itirazı, yeni kuralların Meta’ya haber makalelerini, fotoğrafları ve görüntüleri toplama yetkisi vermesine dayanıyor.
Üstelik bu tarama müsaadesi sırf herkese açık içerikleri değil, ödeme duvarı arkasında yer alan abonelikli haberleri de kapsıyor.
Norveç Medya İşletmeleri Birliği (MBL) Başkanı Lene Eltvik Vindfeld, yaptığı açıklamada teknoloji devlerinin gazetecilik içerikleri üzerinde hak sav etmesinden duydukları kaygıyı lisana getirdi.
Meta’nın medya kümelerinin yatırımlarını kullanarak tekrar onların direkt rakibi olacak yapay zekâ servisleri geliştirdiğini vurgulayan Vindfeld, bu tablonun kabul edilemez olduğunu ve özgür rekabeti bozduğunu söyledi.
Davacılar, yeni kullanım koşullarının medya organlarının yanı sıra şirketleri ve perakendecileri de kapsayacak biçimde bütün profesyonel hesap sahiplerine dayatıldığına dikkat çekiyor.
Sözleşmeyi onaylamayan yayıncıların önünde hesaplarını büsbütün kapatmaktan öbür hiçbir seçenek kalmıyor.
Sürecin asıldan karara bağlanması vakit alacağı için yayıncılar, mukavelenin yürürlüğe girmesini acil önlem kararıyla durdurmayı hedefliyor.
Fransız AFP ajansının ulaştığı Meta yetkilileri ise yeni kuralların uygulanmasını 20 Kasım tarihine kadar ertelediklerini, bu süreyi iş ortaklarına ve paydaşlara nelerin değişip nelerin değişmediğini anlatmak maksadıyla kullanacaklarını bildirdi.
Norveç basını ile teknoloji devi arasındaki tansiyon bununla da sonlu değil. MBL ve NRK, 14 Ekim’de Meta’yı dolandırıcılık gayeli geçersiz reklamlar üzerinden gelir elde etmekle suçlayarak şirkete dava açma tehdidinde de bulunmuştu.
Norveç’te başlayan bu yargı atağı, Meta’nın yapay zekâ eğitimi için yürüttüğü data toplama faaliyetlerine karşı dünya genelinde açılan dev telif davalarının en yeni halkasını oluşturuyor.
Teknoloji devi, Llama ve Muse üzere yapay zekâ sistemlerini beslemek için telifli içerikleri müsaadesiz kullandığı gerekçesiyle hem ABD’de hem de Avrupa’da ağır suçlamalarla karşılaşıyor.
Yayıncılık dünyasındaki en büyük türel hesaplaşmalardan biri bu yılın mayıs ayında başladı.
Elsevier, Cengage, Hachette, Macmillan ve McGraw Hill gibi beş büyük yayınevi, ünlü muharrir Scott Turow ile birlikte 5 Mayıs 2026’da Manhattan Federal Mahkemesi’ne başvurarak Meta ve zirve yöneticisi Mark Zuckerberg aleyhine toplu dava açtı.
Dava dilekçesinde, Llama lisan modelini eğitmek gayesiyle ders kitaplarından romanlara kadar milyonlarca telifli yapıtın müsaadesiz çoğaltıldığı, dağıtıldığı ve yapıtların telif hakkı idare bilgilerinin taammüden silindiği öne sürülüyor.
Üstelik suçlamalar bununla da bitmiyor; Meta’nın bu yapıtları LibGen, Z-Library ve Anna’s Archive üzere korsan dijital arşiv sitelerinden yasa dışı biçimde indirdiği argüman ediliyor.
Yayınevlerinin açtığı davanın akabinde ferdî reaksiyonlar de organize bir direnişe dönüştü.
Roman muharrirleri, gazeteciler ve akademisyenlerden oluşan yaklaşık 300 kişi, 19 Ekim 2026’da Kaliforniya Kuzey Bölgesi Federal Mahkemesi’ne giderek Meta’ya karşı kişisel telif hakkı davaları açtı.
Davacılar, Meta’nın Llama ve Muse modellerini eğitmek için kitaplarını rastgele bir müsaade almadan kopyaladığını ve dijitalleştirdiğini belirterek şirketten maddi tazminat talep ediyor.
Avrupa cephesinde ise yayıncılar düzenleyici kurumlara yük verdi.
Avrupa Yayıncılar Konseyi (EPC) çatısı altında bir araya gelen haber yayıncıları, Meta’nın içerik tarama ve data sürece politikalarına karşı Avrupa Birliği ve İngiltere’deki yetkili kontrol organlarına resmen şikayette bulundu.
Giderek büyüyen bu türel ve kurumsal baskı birinci sonucunu verdi.
Meta, işletme hesaplarının web sitelerindeki içeriklerin yapay zekâ eğitimi için taranmasına müsaade veren tartışmalı mukavele maddesini, gelen yoğun itirazların akabinde 30 Ekim 2026’da yürürlüğe girmesine fırsat kalmadan geri çekmek zorunda kaldı.
