Kanal 12’nin kaynaklarına göre, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner ile ABD’nin özel temsilcisi Steve Witkoff, İran’la çatışmayı sonlandıracak bir sistem üzerinde çalışıyor.
Kaynaklar, planın bir aylık ateşkesle başlayacağını ve bu mühlet içinde taraflar ortasında kapsamlı bir muahedeye ulaşmak üzere müzakere kanallarının açılacağını belirtti. Muahedenin, İran’ın nükleer programına yönelik sert kısıtlamalar ve ek sıkı koşullar içermesi öngörülüyor.
Ancak Tahran’ın bu koşulları kabul edip etmeyeceği belirsizliğini koruyor. İsrail tarafının ise ABD’nin genel bir çerçeve muahedesine yönelmesinden ve teknik ayrıntıların daha sonraki evrelere bırakılmasından telaş duyduğu tabir ediliyor.
SÖZÜ EDİLEN 15 MADDE
Kanal 12’ye nazaran kelam konusu evrak şu hususları içeriyor:
- 1 aylık ateşkes ilanı
- İran’ın biriktirdiği nükleer kapasitenin büsbütün sökülmesi
- İran’ın nükleer silah edinmemeyi kesin olarak taahhüt etmesi
- İran topraklarında tüm nükleer zenginleştirme faaliyetlerinin durdurulması
- Zenginleştirilmiş tüm nükleer malzemenin, belirlenen takvim doğrultusunda Uluslararası Atom Gücü Ajansı’na teslim edilmesi
- Natanz, İsfahan ve Fordo tesislerinin devre dışı bırakılması ve imha edilmesi
- UAEA’nın İran’daki tüm bilgilere tam erişim sağlaması
- İran’ın bölgedeki vekil güç stratejisinden vazgeçmesi
- Bu kümelere yönelik finansman ve silah dayanağının durdurulması
- Hürmüz Boğazı’nın milletlerarası deniz trafiğine açık tutulmasının garanti edilmesi
- İran’ın füze programının daha sonra ele alınması ve sayı ile menzile sınırlamalar getirilmesi
- İran’ın askeri kapasitesinin sadece savunma emelli kullanılması
- İran’a uygulanan tüm yaptırımların kaldırılması
- Buşehr’de elektrik üretimi için sivil nükleer projeye dayanak sağlanması
- Yaptırımların otomatik olarak yine devreye girmesini sağlayan düzeneklerin kaldırılması
İRANLI SÖZCÜ AÇIKÇA ALAY ETTİ
Öte yandan, İranlı bir askeri yetkili, ABD’nin ateşkes müzakerelerine ait açıklamalarıyla adeta alay etti.
İran İhtilal Muhafızları’na bağlı “Hatemu’l-Enbiya” Merkez Karargâhı sözcüsü Tuğgeneral İbrahim Zülfikari, devlet televizyonunda yayımlanan imajlı iletisinde, ABD’nin yürüttüğünü tez ettiği görüşmelere ait, “Siz aslında yalnızca kendi kendinizle müzakere ediyorsunuz” ifadelerini kullandı.
Zülfikari, “Stratejik güç olarak sunduğunuz şey, stratejik bir başarısızlığa dönüştü. Kendini global üstün güç olarak gören bir ülke bu çıkmazdan kurtulabilirdi. Yenilginizi bir mutabakatla süslemeye çalışmayın. Artık boş vaatlerinizin dönemi sona erdi” dedi.
ABD içindeki görüş ayrılıklarına da gönderme yapan İranlı yetkili, “İç anlaşmazlıklarınız sizi kendi kendinizle müzakere edecek noktaya mı getirdi?” diye konuştu.
Bu açıklamaların, Trump idaresinin Pakistan üzerinden İran’a ilettiği 15 unsurluk ateşkes planının çabucak akabinde gelmesi dikkat çekti.
Zülfikari, İran’ın tavrının değişmeyeceğini vurgulayarak, “İlk günden beri kelamımız birebirdi, bugün de tıpkı: Bizim gibiler, sizin gibilerle ne artık ne de gelecekte bir muahedeye varır” ifadelerini kullandı.
ÇATIŞMA SÜRÜYOR
İddia edilen diplomatik teşebbüs, ABD ile İran ortasındaki askeri tansiyonun tırmandığı bir periyotta geldi. ABD ordusu, İran içinde binlerce askeri gayenin imha edildiğini açıklarken, Tahran da füze ve insansız hava araçlarıyla karşılık vermeyi sürdürüyor.
ABD’nin bu atılımı, askeri baskı ile diplomatik tahlil arayışını eş vakitli yürütme stratejisi olarak bedellendiriliyor. Lakin İran’ın bu kaideleri kabul edip etmeyeceği ve Washington’un tüm tarafların taahhütlerini garanti altına alıp alamayacağı belirsizliğini koruyor.
