Trump’ın Avrupa’nın güvenliği için Amerikan caydırıcılığı ve askerine güvenmemesi iletisini -hem de Rusya-Ukrayna savaşının sürdüğü ve kıtaya yayılma riskinin bulunduğu bir dönemde- vermesi, AB ve üye ülkelerde radikal adımların atılması zorunluluğunu doğurdu.
AB’nin on yıllardır üzerinde çalıştığı lakin somutlaştıramadığı “yeni güvenlik mimarisi” ve buna bağlı olarak savunma, güvenlik ve silahlanma hususları da yine gündemin merkezine oturdu.
AB’nin 23 üyesinin tıpkı vakitte NATO’da yer alıyor olması, bu istikametteki gayretlerin iki kurumda başka farklı tekrarlanmaması ve uygun maliyetli, tüm kıtanın güvenliğini kapsayacak biçimde yönetilmesi gerekliğini ortaya koysa da Türkiye’nin bu sürece iştiraki konusunda AB içindeki görüş ayrılığı sürecin akamete uğramasına neden oldu.
Son periyotta yaşanan gelişmeler, Avrupa’nın güvenliği için kritik günlerden geçildiğini gösteriyor. Bu gelişmelerin başında Rusya-Ukrayna savaşının sona erdirilmesine ait planlar kapsamında Ukrayna için yeni güvenlik garantilerinin sağlanması gerekliliği bulunuyor.
FRANSA’NIN BÜYÜK ÇELİŞKİSİ
Ancak mümkün bir muahedesinin en değerli ayaklarından olacak olan güvenlik garantileri tıpkı vakitte Avrupa kıtası açısından planlanan yeni güvenlik mimarisinin de temellerini oluşturacak.
Ukrayna’nın NATO’ya hiçbir vakit üye olamaması, ordusunu küçültmesi ve NATO’nun Doğu Avrupa konuşlanmasını etkileyecek bir muahedenin ortaya çıkması mümkünlüğünün olması bu taraftaki telaşları ve uğraşları ağırlaştırmış durumda.
Zaten bu nedenle Ukrayna için oluşturulan Gönüllüler Koalisyonu da sıklıkla bir ortaya geliyor ve Avrupa ülkeleri ortasında eşgüdüm ve makul bir vazife dağılımı oluşturmaya çalışıyor. Bu bahisteki son toplantı, 35 ülke önderinin iştirakiyle 25 Kasım’da sanal olarak yapıldı.
Daha evvelki toplantılara çoklukla Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında katılan Türkiye bu en son toplantıda Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından temsil edildi ve sürece verdiği değeri göstermiş oldu.
Toplantıya ait açıklama yapan Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Ukrayna’da sağlanacak barışın korunması ya da gözlenmesi vazifesini yapacak ülkeler ortasında Türkiye’nin de olabileceğini, bilhassa Karadeniz’de seyrüsefer güvenliği açısından Türkiye’nin devrede olacağını kaydetti.
FRANSA: TÜRKİYE, UKRAYNA’DA KİLİT ROL OYNAYABİLİR
Fransa Cumhurbaşkanı’nın Cumhurbaşkanı Erdoğan ile yaptığı son görüşmelerde de Ukrayna konusunu gündeme getirdiği ve Ankara ile Paris’in konumlarının yakınlaştığı kaydediliyor.
Ancak tıpkı Fransa’nın Avrupa’nın güvenliği ile ilgili ve bilhassa AB tarafından geliştirilen süreçlere Türkiye’nin iştirakini reddetmesi değerli bir çelişki oluşturuyor. Türkiye’nin birçok AB projesine katılmasına karşı çıkan ülkelerin ortasında olan Fransa’nın, Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum İdaresi ile birlikte Avrupa için Güvenlik Aksiyonu (SAFE) programına katılmasını da engellediği kaydediliyor.
Bu program, 150 milyar Euroluk bir finansman sağlıyor ve maksadı Avrupa’nın savunma sanayi üretimini canlandırmak. Program, AB üyesi olmayan ülkelere de açık fakat Türkiye’nin Haziran ayında yaptığı resmi müracaata olumlu karşılık şimdi verilmedi.
Programa müracaat müddeti 30 Kasım’da sona erecek. Yani Avrupa’nın karar vermesi için yalnızca birkaç günlük bir müddet kaldı.
FİDAN ALMANYA’DA GÜVENLİK KONUŞACAK
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın bugün yapacağı Almanya ziyareti de bu nedenle ayrıca önem taşıyor.
Dışişleri Bakanlığı kaynaklarının verdiği bilgiye nazaran, Fidan’ın Berlin’de Almanya Dışişleri Bakanı Johann David Wadephul ile yapacağı görüşmelerde güvenlik konusu hem ikili hem AB hem de NATO kapsamında ele alınacak.
Wadephul ve Almanya Şansölyesi Friedrich Werz, Ekim ayında Ankara’ya yaptıkları ziyaretlerde, AB ile Türkiye ortasında stratejik diyaloğun canlanması gerektiğini kayda geçirmişler ve güvenlik konusunda Türkiye ile işbirliği iletisini güçlü halde vermişlerdi.
Fidan’ın da Berlin’deki temaslara kapsamında Ankara’nın bu taraftaki memnuniyetini lisana getirmesi ve Türkiye’nin “Avrupa güvenlik mimarisine, istikrarına ve refahına her açıdan değerli katkılarda bulunabilecek güçlü bir ülke ve NATO müttefiki olduğunu vurgulaması” bekleniyor.
ALMANYA-TÜRKİYE İKİLİ İŞBİRLİĞİ GELİŞEBİLİR
AB’nin güvenlik ve savunma alanındaki teşebbüslerinin NATO’nun bu taraftaki eforlarını tamamlayıcı nitelikte olması ve Türkiye ile eşgüdüm yapılması gerektiğine dikkat çekecek olan Fidan’ın Türkiye’nin SAFE düzeneğine iştirakinin kıymetini de vurgulaması öngörülüyor.
Ancak SAFE sisteminden dışlanan Türkiye için mevcut şartlarda daha kıymetli olabilecek süreç Almanya ile savunma sanayi konusunda güçlü bir ikili işbirliği geliştirmek olabilir. Fidan’ın da bu hususta muhataplarıyla görüş alışverişi yapacağı biliniyor.
Almanya’nın bilhassa Eurofighter Typhoon savaş uçaklarının Türkiye’ye satışına onay vermesinin akabinde iki ülke ortasında savunma sanayi konusunda ikili bir sürecin başlayabileceği, Almanya’nın da Türkiye’nin savunma sanayi konusundaki altyapısı nedeniyle bu bahse sıcak baktığı bildiriliyor.
Rusya’nın Avrupa için giderek daha büyük tehdit oluşturacağını düşünen Almanya, 2031 yılı itibariyle Avrupa’nın en güçlü ordusu olmayı hedefliyor. Almanya’nın o tarihe kadar savunmaya harcayacağı paranın yaklaşık 650 milyar Euro olacağı hesap ediliyor.
