ForInvest – Allianz’ın 2025 Global Varlık Raporu’na nazaran 2024 yılında global çapta hane halklarının finansal varlıkları yüzde 8,7 oranında arttı.
Bir evvelki yılın yüzde 8’lik oranını aşarak yeni bir rekorun kırıldığı 2024 yılında Türkiye’de hane halklarının servetleri enflasyon nedeniyle reelde yüzde 8 oranında geriledi. Türkiye, bu oranla kişi başı servette en varlıklı ülkeler sıralamasında 2023 yılındaki yerini korudu ve 46’ncı sırada kaldı.
Dünyanın güçlü sigorta ve varlık idaresi şirketlerinden Allianz, yaklaşık 60 ülkedeki hane halklarının varlık ve borç durumunu inceleyen Global Varlık Raporu’nun 16. edisyonunu yayınladı. Rapora nazaran 2024 yılı, global olarak hane halklarının finansal varlıklarının yüzde 8,7’lik artışıyla yeni bir rekorun kırıldığı yıl oldu. Türkiye’de ise hane halklarının brüt finansal varlıkları yüzde 45,8 artarken, gerçek olarak yüzde 8 oranında geriledi.
Rapora nazaran, 2024 yılı, global iktisat ve özel hanelerin finansal varlıkları için büyüme yılı oldu. Finansal varlıklar yüzde 8,7 artarak bir evvelki yılın yüzde 8’lik güçlü büyümesini de aştı. 2024 sonunda toplam finansal varlıklar 269 trilyon Euro’ya ulaştı. Bu sayılar mutlak bir rekora işaret etse de finansal varlıklar yüzde 283 büyümesine karşın ekonomik aktiviteyle kıyaslandığında 2017’deki düzeyinde kaldı.
Asıl büyüme ABD’de gerçekleşti
Rapora nazaran, son 10 yılda, Amerikan hane halklarının finansal varlıkları global ortalamaya paralel bir biçimde büyümeye devam etti. Fakat 2024’te bu büyüme daha da hızlandı. Bu durum, büyümenin global ortalamanın gerisinde kaldığı Batı Avrupa ve Japonya ile büyük bir tezat oluşturuyor. Allianz Baş Ekonomisti Ludovic Subran, “ABD’deki finansal varlıkların büyümesi tek sözle inanılmaz. 2024’te global finansal varlık artışının yarısı yalnızca ABD’de gerçekleşti. Son on yıldır bu oran yüzde 47 idi. Buna karşılık Çin yüzde 20, Batı Avrupa ise yüzde 12’lik bir hisseye sahipti. Bu sayılara nazaran, finansal varlıklar açısından, başka ülkelerin ABD’den yarar sağladığı fikri temelsiz kalıyor.” dedi.
Türkiye tasarruf davranışlarında Almanya’ya benziyor
Varlık artışının anahtarı, başta pay senetleri olmak üzere menkul değerlere sahip olmak olarak tanımlanıyor. Bu açıdan, son 2 yıl tasarruf sahipleri için epey çıkarlı oldu. 2023’te (%11,5) ve 2024’te (%12) menkul değerler, öteki iki varlık kaynağı olan sigorta/emeklilik (%6,7 ve %6,9) ve banka mevduatlarına (%4,7 ve %5,7) nazaran neredeyse iki kat daha süratli büyüdü.
Ancak, menkul değer kıymetlerindeki artıştan faydalanma oranı, portföy yapılarındaki farklılıklar nedeniyle ülkeler ve bölgeler ortasında büyük değişiklik gösteriyor. Bilhassa Kuzey Amerikalı tasarruf sahipleri, portföylerinin yüzde 59’unu menkul değerlere yatırıyor. Batı Avrupa’da bu oran yüzde 35 civarındayken, Türkiye’de yüzde 30 olarak belirtiliyor.
Raporun müelliflerinden Kathrin Stoffel, tasarruf davranışları kelam konusu olduğunda, ABD ve Almanya ortasındaki karşılaştırmanın değerli olduğuna dikkat çekiyor. Stoffel, “Almanya, son 10 yılda yüzde 5,9’luk bir finansal varlık artışı yaşadı. Bu, ABD’ninkiyle (%6,2) karşılaştırılabilir lakin yıllık tasarruflar, mevcut finansal varlıkların yüzde 3,7’sine tekabül ediyordu ve bu, ABD’nin (%2,0) neredeyse iki katıydı. Birebir vakitte, kıymet artışlarının katkısı yüzde 32 ile ABD’nin (%67) yarısından azdı. Türkiye ise daha çok Almanya’ya benziyor; tasarruf gayretleri yüzde 13 ile Almanya’dan daha yüksek fakat bedel artışlarının hissesi yüzde 44’ü oluşturuyor.” dedi.
Türk tasarruf sahiplerinin öncelikli tercihi yatırım fonları
Rapora nazaran, 2024 yılında Türk hane halklarının brüt finansal varlıkları yüzde 45,8 oranında arttı. Bu, Arjantin hariç geçen yıl dünya genelinde görülen en süratli artış oldu. Fakat rapora nazaran bu artışın ana nedeni enflasyon olarak gösteriliyor. Enflasyona nazaran ayarlandığında, gerçek olarak yüzde 8 oranında bir gerileme ortaya çıkıyor. Bu performansın ana itici gücü menkul değerler olurken (%75,5 artış), sigorta ve emeklilik tasarrufları ise yüzde 67,2 oranında arttı. Tekrar de bu varlık kaynakları, Türk hane halklarının portföylerinde küçük bir rol oynamaya devam ediyor. Türkiye’de portföylerin sırasıyla yüzde 30’u menkul değerlerden, yüzde 9’u ise sigorta ve emeklilik gelirlerinden oluşuyor. Lakin, rapora nazaran her ikisi de son on yılda hisselerini değerli ölçüde artırdı.
Portföyün yüzde 58’lik hissesiyle en büyük varlık kaynağı olan banka mevduatları ise sırf yüzde 31 oranında büyüdü. Bu eğilimler, yüzde 34 oranında artarak 112 milyar euro’luk yeni bir rekor düzeye ulaşan yeni tasarruflara da yansıdı. Bu tasarrufların çoğunluğu (%51) banka mevduatlarına giderken, Türk tasarruf sahipleri bu ölçüsü yüzde 8,2 oranında azalttı. Buna karşılık, sigorta eserleri sahipliği neredeyse iki katına çıkararak 9 milyar euro’luk yeni bir rekora ulaştı ve menkul değer alımlarını üç katına çıkararak 40 milyar euro’luk yeni bir rekor kırdı. Dünyadaki birçok tasarruf sahibi üzere, Türk tasarruf sahipleri de yüklü olarak ETF (Borsa yatırım fonu) üzere yatırım fonlarına yatırım yaptı.
2024’te yükümlülüklerdeki artış yüzde 49’a geriledi. Sonuç olarak, borç oranı (yükümlülüklerin GSYİH’ye oranı) daha da düşerek yüzde 11’e geriledi. Bu, bölgedeki en düşük oranlardan biri olarak kaydedildi ve 2013’teki tepenin 10 puan altında gerçekleşti. Türkiye’de net finansal varlıklar da yüzde 44,7 arttı. Bunun sonucunda, Türkiye en güçlü ülkeler sıralamasında 46. sırada kaldı.
Raporun tamamına buradan ulaşabilirsiniz.