2026 NATO Zirvesi’nin ardından Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, “The National” gazetesine açıklamalarda bulundu.
Fidan, “Boğazdan geçişin nasıl uygulanacağı konusunda iki taraf arasında bağlantı eksikliği ve yanlış manaya olduğunu düşünüyorum.” tabirini kullandı.
Hakan Fidan, İranlı mevkidaşı Abbas Erakçi ile yaptığı telefon görüşmesine ait, görüşmenin kendisine “sorunun kökenini daha derinlemesine anlama” imkanı sağladığını lisana getirdi.
Çözümün, bölgedeki tansiyonu azaltmak olduğunun altını çizen Fidan, her iki tarafın da nitekim ateşkes ve barış muahedesiyle ilerlemek istediğini vurguladı.
Fidan, “Yine de her vakit muhtemel bir kaza hissesi olabilir ve bağlantı kusurları yahut provokasyonlar ve misillemeler sebebiyle çok dikkatli olmalıyız.” değerlendirmesinde bulundu.
“NETANYAHU’NUN POLİTİKALARI, BÖLGE VE ULUSLARARASI GÜVENLİK İÇİN BİR YÜK VE TEHDİT”
Bakan Fidan, “Netanyahu hükümetinin siyasetleri, yalnızca bizim için bir sorun değil. Siyasetleri ve hükümeti, İsrail için bir yük, bölge için bir yük ve uluslararası güvenlik için bir yük ve tehdit.” diye konuştu.
Son periyotta karşılaşılan telaffuzların Türkiye-İsrail arasında açık bir çatışmaya yol açıp açmayacağına ait soruya Fidan, “Açık bir çatışmaya yol açacak sebep yok.” karşılığını verdi.
Avrupalı başkanların, İsrail’in oluşturduğu tehdidi fark etmeye başladığına lakin bu sorunu nasıl ele alacağını şimdi bulamadığına işaret eden Fidan, Suriye’deki ilerlemeyi sekteye uğratacak teşebbüslerin bu durumu değiştirebileceği uyarısında bulundu.
Dışişleri Bakanı Fidan, “İsrail’in istikrarlı, güzel, güçlü, dönüşen ve gelişmiş bir Suriye görmek istediğinden emin değiliz.” dedi.
İsrail’in Suriye’deki hükümeti istikrarsızlaştırmaya çalışıp çalışmadığına ait soruya Bakan Fidan, “İsrail hükümetinin, bölge ülkelerine yönelik geçmişteki ve şu anki davranış kalıplarına baktığınızda, evet.” yanıtını verdi.
Fidan, Gazze Barış Kurulu’nun “soykırımı durdurmada tesirli olduğunu” belirterek, planın kendisi tarafından vadedilen sonuçları görme noktasında bilhassa de insani yardımlar konusunda “henüz tam olarak muvaffakiyete ulaşmadığını düşünüyorum.” sözünü kullandı.
Körfez’deki savaş sebebiyle milletlerarası toplumun dikkatinin yön değiştirdiğini belirten Fidan, Filistinlilerin daha fazla insani yardım alabilmesi için milletlerarası toplumun, İsrail’e daha fazla baskı yapmasını sağlamak gerektiğinin altını çizdi.
Fidan, Türkiye’nin geçmişi sayesinde bölgesel uyuşmazlıklarda ara buluculuk yapmak ve bunları durdurmak için eşsiz pozisyonda olduğuna dikkati çekerek “Herkesi tanıyoruz, her çatışmanın dinamiklerini biliyoruz.” dedi.
Bölge ülkelerinin bölgedeki meselelerini omuzlamasının ve bu meseleleri sahiplendiğini göstermesinin vaktinin geldiğine işaret eden Fidan, eski anlayışıyla devam edilmesinin başarısızlıkla sonuçlanacağı değerlendirmesinde bulundu.
“YENİ BÖLGESEL YAPILANMALAR DİĞER BÖLGESEL ÖRGÜTLERE ALTERNATİF DEĞİL”
Alternatifin bölgedeki her tarafın güvenliğini, siyasal egemenliğini ve toprak bütünlüğünü garanti altına alan yeni bir güvenlik düzenlemesi olduğunu belirten Fidan, bu yılın başlarında Türkiye, Pakistan, Mısır ve Suudi Arabistan’ın bölgede barışa dayalı yeni bir tertip inşa etmek için çalışma grubu oluşturduğunu hatırlattı.
Fidan, bu yapının, Arap Birliği yahut Körfez İşbirliği Konseyi üzere bölgesel örgütlerin yerini almayı amaçlamadığını ve daha süratli çalışmayı hedeflediğini söz ederek milletlerarası kurumların çok resmi olduğunu ve bu sebeple uygun ya da kalıcı bir karar almada çok zorluk bulunduğunu söyledi.
“BÖLGEDE HER TARAFIN SİYASİ EGEMENLİĞİ VE TOPRAK BÜTÜNLÜĞÜ GARANTİ ALTINA ALINMALI”
Hakan Fidan, her ülkenin egemenliği ve toprak bütünlüğünün tanındığı vakte geri dönülmesi gerektiğini vurgulayarak şunları kaydetti:
“İran, uzun müddettir bu (Irak gibi) ülkelerde vekil güçler bulundurarak uyguladığı siyasetin, tıpkı İsraillilerin güvenlik maksadıyla bölgenin geri kalanını işgal etmesi üzere, önleyici bir güvenlik siyaseti olduğunu tez etmektedir. Bölgedeki her tarafın güvenliğini, emniyetini, siyasi egemenliğini ve toprak bütünlüğünü garanti altına alacak yeni bir güvenlik anlayışı geliştirdiğimiz takdirde bu yeni anlayış, İran’a şunu gösterebilir; ‘Bakın, artık kendi köşelerimize çekilebiliriz.'”
İran’ın bu gerçeklikleri anlayacak kâfi olgunlukta olduğuna inandığını lisana getiren Fidan, “İnşallah ABD ile İran arasında bir barış muahedesine ulaşabilirsek, nitekim sağlıklı görüşmelere başlayabiliriz.” dedi.
Hakan Fidan, halihazırda problemleri tanımlarken, bunları aktarırken ve meselelere tahlil bulurken açık, şeffaf ve samimi olmaları gerektiğinin altını çizdi.
S-400 sistemlerinin Birleşik Arap Emirlikleri’ne (BAE) gönderilme ihtimalinin olup olmadığı sorusuna Fidan, “Bu devam eden bir süreç ve hükümet içinde görüşmeler, müzakereler yapılıyor. Ruslarla da sağlıklı bir tartışma olmalı zira şu anda rastgele bir ülke, süreç yahut tahlil çeşidi isimlendiremem, çünkü dediğim üzere, iki cumhurbaşkanı arasında siyasi bir irade var. Hasebiyle Rusya da görüşmelerin bir modülü olmalı zira S-400 buradan satın alınıyor.” cevabını verdi.
Fidan, “Sizce Ruslar geçmişte olduğundan çok daha kırılgan bir pozisyonda mı bulunuyorlar?” sorusuna, şu karşılığı verdi:
“Geçen ay Rusya’daydım; meslektaşlarımla ve birtakım istihbarat ve güvenlik yetkilileriyle görüşmeler yaptım. Ayrıyeten Başkan Putin (Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin) tarafından da kabul edildim. Bunu her yıl yapıyorum. Biliyorsunuz, ikili problemlerimiz ve bölgesel sıkıntılarımız var; bilhassa Güney Kafkasya, Orta Doğu ve Ukrayna’daki savaş üzere bahislerde nerede durduğumuzu görmek için kimi görüşlerimizi uyumlu hale getirmemiz gerekiyor. Sanırım biliyorsunuz ki Sayın Putin bunu birkaç sefer kamuoyuna açıkladı ve görüşmemiz sırasında da Alaska Toplantısı’na, yani Alaska’da varılan mutabakata bağlı olduğunu söyledi. Fakat tekrar de tango yapmak için iki kişi gerekir. Hasebiyle, bir mutabakata yönelik tek taraflı taahhüt, karşı tarafı, yani Ukraynalıları da tıpkı hususta ikna etmedikçe pek başarılı olmayabilir. Bence odaklanmamız gerekiyor. Onların da odaklanmasına muhtaçlığımız var.”
Bakan Fidan, “ABD ve Türkiye arasında F-35’lerle ilgili görüşmeler devam ediyor. Siz bu sorunun ne kadar çabuk çözüleceğini düşünüyorsunuz?” sorusuna şu şekilde yanıt verdi:
“(ABD Başkanı Donald Trump) Başkan Trump ve Cumhurbaşkanı (Recep Tayyip) Erdoğan, geçen yıl Eylül ayında Washington’da bir araya geldiklerinde, hatta bu görüşmeden evvel bile, F-35 projesiyle ilgili tüm manileri ortadan kaldırmaya karar vermişlerdi. O vakitten beri bu bahis üzerinde çalışıyoruz ve bence çok yakında bir tahlile ulaşacağız. Münasebetiyle, Türkiye’nin beş, altı yıl evvel parasını ödediği F-35’leri almasında rastgele bir sorun olmayacak. O F-35’lerin parasını ödedik. Uçaklar, bizim tarafımızdan teslim alınmak üzere hangarda bekliyor. Ancak Amerikan Kongresi, bilhassa Türkiye’yi gaye alan ve bunu yasaklayan bir ABD Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası (NDAA) çıkardı. Fakat bunun çözüleceğini düşünüyorum.”
