İktidar temsilcileri ve iktisat idaresi son vakitlerde yer aldıkları her kürsüde “ekonomide iyileşmeden” kelam ediyor. Son olarak Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, 23’üncü Doha Forumu’nda benzeri bir çerçeve çizerek bütçe açığından rezervlere kadar birçok göstergede “iyileşme” yaşandığını belirtip 2026’nın da “yapısal ıslahat yılı” olacağını söyledi. Bu iyimserliğin altının boş olduğunu söyleyen ekonomistler ise gerçek yapısal ıslahat için mülkiyet haklarının korunması, yargı bağımsızlığı, hukukun üstünlüğü ve bağımsız düzenleyici kurumların siyasetten arındırılması gerektiğini açıkladı.
Doha Forum 2025’te Şimşek, “2.5 yılda bütçe açığı yüzde 3’e, borç stokunun GSYH’ye oranı yüzde 24’e geriledi. Enflasyon yüzde 70’lerden yüzde 31’e indi ve tek haneye de inecek. Artık asıl bahis, kazanımları kalıcı hale getirecek yapısal dönüşüm. Cumhurbaşkanımız 2026’yı ‘yapısal reformlar’ yılı ilan etti ve bu mevzuda çok iyimserim” dedi.
Devlet Planlama Teşkilatı eski planlama uzmanı Prof. Dr. Uğur Emek, “Piyasa iktisadına inanıyorsanız onun işleyişini kolaylaştıran ıslahatlar yapmanız lazım” diyor.
‘YATIRIMCI İNANMAZ’
Gerçek yapısal ıslahatın mülkiyet haklarının korunması, yargı bağımsızlığı, hukukun üstünlüğü ve bağımsız düzenleyici kurumların siyasetten arındırılması olduğunu sıralayan Emek “Ancak iktidarın kastettiği yapısal ıslahat nedir inanın bilmiyoruz” yorumunu yapıyor. Bu söyleme birtakım kitlelerin inanabileceğini lakin yatırımcının ikna olmayacağını vurgulayan Emek; son raporunda Memleketler arası Para Fonu’nun (IMF) bile birinci kere “yargı dürüstlüğü” uyarısı yaptığına dikkat çekiyor.
Kamu İhale Kanunu’nun şeffaflıktan ve rekabetten uzak olduğunun, kamu-özel işbirliği garantileri üzere kamu borçlarının gizlendiğinin ve Türkiye Varlık Fonu bünyesindeki kamu iktisadi teşebbüslerinin kontrol dışında olduğunun altını çizen Emek, şunları ekliyor: “Yapısal ıslahat kelamı somut bir takvimle desteklenmeli. Örneğin ‘1 Ocak’a kadar Kamu İhale Kanunu AB standartlarına getirilecek’, ‘1 Şubat 2026’ya kadar Varlık Fonu kapsamındaki tüm KİT’ler Sayıştay kontrolüne açılacak’ ve ‘Bir hafta içinde KÖİ garantileri açıklanacak’ üzere tarihler konulmadan telaffuzun manası yok. Kanuna falan da gerek yok. Şimşek beni çağırsın, yarın saat 9’da mesaiye gideyim, açıklarım garanti borçlarını.”
‘SAHTE MUVAFFAKİYET ÖYKÜSÜ’
Prof. Hayri Kozanoğlu da büyüme potansiyeli yüzde 5 iken yüzde 3 büyümenin, yüzde 30 enflasyonun, yüzde 30 atıl işgücünün muvaffakiyet olarak sunulmasına karşı “Bu tablo öteki ülkelerde büyük bir toplumsal felaket olarak algılanırdı” diyor. Makro dataların geniş kitlenin gerçek dertlerini yansıtmadığına dikkat çeken Kozanoğlu, tabloyu şöyle ortaya koyuyor:
“Dar gelirli paranın yüzde 65’ini besin ve konuta harcarken iç talep ‘tuzu kuru’ kesitlerin harcamalarından kaynaklanıyor. Endüstrinin sakinliği nedeniyle yatay seyreden ithalat, zenginlere hitap eden tüketim mallarında sıçrama sergiliyor. Kamusal hizmetlerin gerilemesiyle beşerler eğitim, sıhhat üzere gereksinimleri piyasadan karşılamaya yönelince öteki kalemlerden kesiyor. Bütçenin büyük kısmı faizlere akıtılıyor. Düzmece muvaffakiyet hikayesinden yürek alan idare, belirli ki 2026’da da kemer sıkma programını sürdürecek, yapısal ıslahat ismi altında piyasacı uygulamalara devam edecek, seçim iktisadı 2027’ye ertelenecek.”
