Türkiye’nin dünya ticaretinde önder olduğu fındıkta randıman ve kalite kaybına yol açan, fındık başta olmak üzere bahçelerde yapraklarını yiyip, suyunu emdiği bitkilerin kökünü kurutan ‘kahverengi kokarca’ isimli böceğe karşı başlatılan kimyasal ve biyolojik gayretler sürüyor. Nisan ayında yaşanan zirai donun yanı sıra iklim değişikliğine bağlı kuraklık ve kokarca istilası, üreticiyi huzursuz ediyor. Kuraklık, kokarca ve zirai don tehlikeleri, fındık rekoltesini olumsuz etkiliyor. Uzmanların incelemelerinde, Doğu Karadeniz’de fındıkta yaşanan 3’lü tehdidin yaklaşık 250 bin ton rekolte kaybına yol açtığı belirlendi.
‘EN AZ 250 BİN TONLUK BİR REKOLTE KAYBIMIZ OLDU’
Ulusal Fındık Konseyi (UFK) Yönetim Kurulu üyesi Sebahattin Arslantürk, zirai don, kuraklık ve kahverengi kokarca zararlısının fındık tarımını olumsuz etkilediğini tabir ederek, “Kahverengi kokarca maalesef son yıllarda bölgemize ziyan vermeye başladı. Yalnızca bölgemizle de kalmadı. Bakanlığımızın tespitlerine nazaran 33 vilayette ziyan kelam konusu. Artarak devam ediyor. Toplamda baktığınız vakit 2025 mahsulünde kuraklığa bağlı 60 bin ton, kokarcaya bağlı 40 bin ton, nisan ayında yaşamış olduğumuz don da en az 150 bin ton olmak üzere maalesef en az 250 bin tonluk bir rekolte kaybımız oldu. Bu da son yılların en büyük kaybı manasına geliyor. Tüm vakitlerin en az rekoltesi bekleniyor. Bu dönem fındığa verdiği ziyan 40 bin ton olduğunu öngörüyoruz. Geçen yıl bu sayı 30 bin tondu. Bu da yaklaşık 15 milyon TL civarında bir ziyana tekabül ediyor. Gerekli önlemler alınmadığı takdirde zararın boyutunun her geçen yıl artarak devam edeceğini şimdiden söyleyebiliriz” diye konuştu.
‘KESİNLİKLE YOK EDEMEYİZ, DENETİM ALTINDA TUTABİLİRİZ’
Kahverengi kokarcaların ilaçlanmasının yılda 3-4 sefer yapılması gerektiğini belirten Arslantürk, “Sahada ilaçlama çalışmaları artarak devam ediyor lakin artarak devam etmesi gerekiyor. Yalnızca bir sefer ilaçlamanın kâfi olacağını düşünmüyoruz. İlaçlamanın kesinlikle 3-4 defa yapılması lazım. Bu kışlağa yapılan bir ilaçlama. Nisan sonu mayıs başında kokarcalar kışlaktan çıkarken de ilaçlama yaparak popülasyonu ne derece azaltırsak vereceği ziyanı da o derece azaltacağımızı düşünüyoruz. Bu yalnızca 1 yıllığa bağlı bir olay değil. Yapılan çalışmaların 5 ila 10 yıl ortasında sürmesi gerekiyor ki kokarcadan etkilenme oranımız minimuma insin. Muhakkak yok edemeyiz. Lakin belirli bir denetim düzeyinde tutabiliriz” dedi.
‘EN AKTİF TEKNİK BİYOLOJİK MÜCADELE’
Kokarcada biyolojik uğraşın ehemmiyetine değinen Arslantürk, “Biyoteknik, fizikî ve biyolojik uğraşın bu kimyasal uğraşla birlikte yapılması gerekiyor ki muvaffakiyet daha kalıcı olsun. Dünyadaki örneklerde biyolojik uğraşla önlemlerin alınabildiği gördük. Kimyasal çaba de kıymetli. Ancak en değerli uğraş tekniğinin, biyolojik uğraş olduğunu asla unutmamamız gerekiyor. 2 yıldır bununla ilgili çalışma yapılıyor. ‘Japonicus’ denilen ‘samuray arı’nın üretim ölçüsünün artırılarak haziran ayında çok daha fazla halde sunulması karşılığında elde edilecek sonuçlarda daha kalıcı olacağını öngörüyoruz. Fındık dışındaki şu anda 33 vilayette varlığı ortada. Kesinlikle fındık bölgesi dışında da gerekli önlemlerin çok ivedilikle alınması gerekiyor” sözlerini kullandı.
