Ortadoğu’nun geleceği açısından beklenen o kritik görüşme bugün Beyaz Saray’da gerçekleşecek.
ABD Başkanı Donald Trump, İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ile vazifeye geldiğinden bu yana dördüncü görüşmesini gerçekleştirecek.
Bugünkü görüşmeyi farklı kılan en değerli öge Trump idaresinin hazırladığı ve 7 Ekim 2023’ten bu yana süren İsrail-Hamas savaşını bitirmeyi amaçlayan 21 unsurluk somut barış planının masada olması.
Trump ve onun Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff, barış planının olumlu sonuçlanacağı konusunda son bir haftadır optimist mesajlar verdiler.
Amerikan Başkanı, 27 Eylül’de yaptığı bir açıklamada, “Bunun rehineleri geri getirecek bir mutabakat olduğunu düşünüyorum, savaşı bitirecek bir mutabakat olacak” tabirlerini kullandı.
Ancak İsrail Başbakanı Netanyahu’nun savaşı sonlandırmayı içeren bir muahedeyi kabul edip etmeyeceği bilinmeyen.
Netanyahu, 26 Eylül’de BM Genel Kurulu’na yaptığı konuşmada, İsrail Ordusu’nun başladığı işi bitireceğini, Gazze’yi Hamas’tan temizlemeden durmayacağı bildirisini verdi.
Ayrıca İsrail Başbakanı’nın asıl gayesinin “iki devletli çözüm” vizyonunu büsbütün ortadan kaldırmak olduğu biliniyor. Netanyahu, Filistin Devleti’nin kurulmasının İsrail açısından “ulusal intihar” olacağı savında bulundu ve buna müsaade vermelerinin imkanlı olmadığını kaydetti.
TRUMP NE KADAR BASKI YAPACAK?
Bu süreçte İsrail hükümetinin evvel ateşkes sonra da kalıcı barışa götürecek planı kabul etmesini sağlayacak tek önemli etkenin ABD Başkanı Trump’ın uygulayacağı baskı olacağı tüm uzmanların üzerinde uzlaştığı bir öge.
Trump’ın geçen görüşmelere oranla İsrail’e baskı uygulama konusunda biraz daha farklı bir noktada olduğu gözleniyor. Beyaz Saray’ı İsrail’e baskıyı ağırlaştırmaya iten nedenler ortasında şunlar ön plana çıkıyor.
Trump daha fazla görmezden gelemedi: BM Genel Kurulu gösterdi ki milletlerarası toplum ve bilhassa Batı dünyası, 7 Ekim 2023’ten sonra geliştirdikleri yaklaşımı terk ettiler ve Filistin problemini iki devletli tahlil temelinde ele alma istikametinde kararlılık gösterdiler.
ABD’de dahil dünyanın birçok yerinde giderek artan protesto ve aksiyonlar, Trump dahil tüm hükümetler için bir ikaz bildirisi oldu.
İsrail’in Gazze’de son 4 aydır uyguladığı ve genel olarak soykırım olarak kabul edilen katliamları karşısında ABD’nin de daha fazla göz yumamayacağı bir noktaya gelindiği şahsen Trump’ın ortalarında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da olduğu İslam dünyasının önde gelen başkanlarıyla yaptığı görüşmede ortaya kondu.
Trump, bu görüşmede Batı Şeria’nın işgal edilmesine müsaade vermeyeceğini de kayda geçirdi.
Fransa ve İngiltere’nin de Filistin’i tanımasıyla BM Güvenlik Konseyi’nde büsbütün yalnızlaşan ABD, bu nedenle birinci sefer somut bir barış planını hazırladı ve tarafların önüne koydu.
Plan taraflar ortasında ateşkesin sağlanmasını, tüm rehinelerin 48 saatte İsrail’e verilmelerini, Gazze’den İsrail ordusunun çekilmesini ve Hamas’ın bölgedeki denetimini teknokrat bir idareye devretmesi üzere ögeler içeriyor.
İSRAİL, ABD’NİN KÖRFEZ İLE MÜNASEBETLERİNE ZİYAN VERİYOR
Bölgesel ilgilere ziyan veriyor: Ortadoğu’da İsrail kaynaklı askeri tansiyonun sürmesinin ABD’nin başta Körfez ülkeleri olmak üzere bölgesel bağlantılarına giderek daha fazla ziyan vermesi da Trump’ın dikkat ettiği ögelerden biri.
İsrail’in Katar’a saldırısı bu manada Washington ile Körfez İşbirliği Kurulu ülkeleri ortasındaki başta güvenlik ve savunma olmak üzere işbirliklerinin gözden geçirilmesine neden oldu. Trump, ikinci periyot başkanlığında birinci yurtdışı ziyaretini Körfez’e yapmış ve yüz milyarlarca dolarlık mutabakatlara imza atmıştı.
Ukrayna-Rusya tansiyonu tırmanıyor: Nobel Barış Ödülü’nü hakkettiğini birçok defalar açıklayan Trump, misyona geldiğinden bu yana Hamas-İsrail savaşının yanı sıra Rusya-Ukrayna savaşının sona erdirilmesi için de gayret gösterdi lakin sonuç elde edemedi.
Ağustos ayında mesaisinin büyük kısmını Rusya-Ukrayna konusuna ayıran ve hatta Rus önder Vladimir Putin ile Alaska Zirvesi’nde buluşan Trump, bu eforlarına rağmen Moskova’nın hiçbir somut adım atmamasından ötürü duyduğu hayal kırıklığını açıkça lisana getirdi.
Barışı sağlayan önder imajının sarsılmasını istemeyen Trump’ın bu etapta Netanyahu üzerinde daha fazla baskı uygulayabileceği öngörülüyor.
NETANYAHU SIKINTI DURUMDA
İsrail Başbakanı Netanyahu ise giderek daha da sıkıntı durumlara düşüyor. Yalnızca siyasi alanda değil İsrail’in sanat ve spor hayatından da uzaklaştırılması gayretlerinin arttığı bu devirde Eurovision ve EUFA’nın alacağı kararlar da büyük kıymet taşıyor.
Ayrıca Gazze’ye deniz ablukasını kırmak üzere oluşturulan Sumud filosu teşebbüsünün korunması için İtalya ve İspanya deniz kuvvetlerinin görevlendirilmesi de bu sürecin çok daha farklılaştığını göstermesi açısından pahalı gelişmeler olarak görülüyor.
BM Genel Kurulu’ndan hem salonda hem salon dışında protesto edilen Netanyahu’yu koalisyon ortağı çok sağcılar da köşeye sıkıştırmış durumdalar.
İsrail basınına nazaran, çok sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Ben-Gvir’in başını çektiği koalisyon ortakları Netanyahu’ya bu planı olduğu üzere kabul etmesi durumunda siyasi sonuçlarına katlanması gerekeceği ikazında bulundular ve önüne değerli şartlar koydular.
Netanyahu’nun bugün Trump ile yapacağı görüşmede şimdi resmileşmemiş planda değişiklikler talep edebileceği, bilhassa Batı Şeria konusunda bastırmaya devam edeceği öngörülüyor. İsrail Başbakanı’nın Trump’tan plan üzerinde çalışmak için biraz daha mühlet istemesi muhtemel senaryolar ortasında.
Ancak Netanyahu’nun planı kabul etse bile ordunun Gazze’den geri çekilmesi, kâfi insani yardımların sağlanması üzere bahislerde kelamını ne kadar tutacağı kestirilemiyor.
