Türkiye’nin Libya ile 2019 yılında imzaladığı deniz yetki alanlarını sonlandırma muahedesini Libya meclisinin onaylamasının yankıları sürüyor.
ARKA PLAN
Türkiye bu muahedeyi 2019’da, fiilen ikiye bölünen ülkenin batı tarafıyla imzalamıştı. Muahedenin yürürlüğe girebilmesi için doğudaki meclisin onayı gerekiyordu ve bu, evvelki gün gerçekleşti. Aradan geçen 7 yılda Türkiye, daha evvel karşısına askeri dayanak gönderdiği doğu tarafıyla diyalog kurdu. 2024’ten itibaren doğudaki Hafter güçleriyle görünür temaslar başladı. Doğuyu ve batıyı barıştırma siyaseti izlediğini kaydeden Türkiye, “Tek Libya, Tek Ordu” amacını ortaya koydu. Nihayetinde muahede doğu tarafından da onaylandı.
‘EGEMENLİK MESELESİ’
Peki bu muahedenin değeri ve içeriği ne? Deniz yetki alanlarını sonlandırma muahedeleri, kıyıdaş ülkelerin denizlerdeki egemenlik ve ekonomik haklarını netleştirmek emeliyle hudut çizgisini belirlemek için imzaladığı kontratlar. Türkiye bu muahedeyi Girit yakınlarından geçecek biçimde Libya ile imzaladığında, Yunanistan’dan “kıta sahanlığının ihlal edildiği” gerekçesiyle itirazlar yükselmişti. Akabinde Yunanistan buna karşılık olarak, Mısır ile deniz yetki alanı sınırlandır anlaşması imzalamıştı. Münasebetiyle sıkıntı daha çok egemenlik sorunu olarak değerlendiriliyor. Avrupa Birliği de bu sebeple Türkiye’ye reaksiyon gösterdi.
ABD’Lİ CHEVRON ARAMA YAPACAK
Öte yandan muahedenin Libya hudutlarında kalan bölgesinde Yunanistan, bu yılın başında ABD’li Chevron şirketinin liderliğini yaptığı bir konsorsiyumla hidrokarbon arama için mutabakata varmıştı. Ulusal Savunma Bakanlığından buna reaksiyon gelmiş, “Libya ile ülkemiz arasındaki 2019 tarihli Deniz Yetki Alanlarına İlişkin Mutabakat Muhtırasına ve Libya’nın 27 Mayıs 2025 tarihinde Birleşmiş Milletler’e bildirdiği deniz yetki alanları hilafına yürütülmeye çalışılan bu hukuksuz faaliyetin karşısındayız” sözleri kullanılmıştı. Yunanistan Enerji Bakanlığı, eylül ayında, sözkonusu bölgedeki aramaların yıl sonuna kadar başlayacağını duyurmuştu. Gelişmeler bu yönüyle de takip edilecek.
