Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu’nda, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın onaylanmasına ait kanun teklifi kabul edildi.
Üç ülke arasında ortak savunma ve güvenlik düzeneği oluşturulmasını öngören mutabakat, taraflardan rastgele birine yönelik dış kaynaklı silahlı hücumun tüm taraflara yapılmış sayılması kararını içeriyor.
Anlaşma, tarafların birbirlerinin egemenliğini, bağımsızlığını ve toprak bütünlüğünü korumak emeliyle işbirliğini geliştirmesini ve mümkün tehditlere karşı ortak hareket etmesini öngörüyor.
MEKKE ANLAŞMASI NEDİR?
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan ağustos ayında tarihi nitelikteki Mekke Ortak Savunma Anlaşması’na imza attı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif’in imzaladığı 16 maddelik mutabakatta kritik maddeler yer alıyor. Mutabakata nazaran ittifakın rastgele bir üyesine yapılacak hücum, öbür iki ülkeye de yapılmış sayılıyor.
Yetkililer, Mekke Anlaşması’nın büsbütün savunma emelli olduğunun ve rastgele bir ülkeyi amaç almayacağının altını çiziyor.
Taraflar, Birleşmiş Milletler (BM) kaidesinin 51. maddesinde yer alan “meşru müdafaa hakkı” çerçevesinde, hücuma uğrayan ülkeye, askeri imkan ve yetenekler de dahil olmak üzere takviye sağlayacak.
EN AZ 10 YIL GEÇERLİ OLACAK
Taraflar, yürürlüğe girmesini takip eden birinci 10 yıl boyunca mutabakattan ayrılamayacak. 10 yılın akabinde ise en az 3 ay evvelden yazılı bildirimde bulunarak çekilme hakkı kullanılabilecek.
Anlaşmanın maddeleri şöyle:
MADDE 1: Taraflar birbirlerinin bağımsızlığının, egemenliğinin, toprak bütünlüğünün ve milletlerarası alanda tanınan hudutlarının ihlal edilemezliğinin sağlanması ve korunmasını teminen işbirliği yaparlar. Taraflardan rastgele birinin toprak bütünlüğünün, egemenliğinin ve milletlerarası alanda tanınan sonlarının tehdit edilmesi yahut tehlikeye düşmesi durumunda, Taraflar bu tehdit(ler) yahut tehlike(ler)i bertaraf etmek niyetiyle gerekli tüm sistemleri kullanırlar.
MADDE 2: Taraflardan rastgele birine yönelik dış kaynaklı bir silahlı akın, tüm taraflara yönelik bir taarruz olarak kabul edilir. Taraflardan birinin öteki bir ülke veya ülke grubu tarafından silahlı hücuma yahut askeri saldırganlığa uğraması halinde, taraflar taarruza uğrayan tarafa birbirlerine sağlayabilecekleri karşılıklı yardım imkanlarının tamamını kullanarak derhal yardım edecektir.
MADDE 3: Taraflar, işbu Anlaşma’nın 2’nci Maddesi mucibince savunma, savunma sanayii ve güvenlik alanlarında yakın işbirliği yapar; Silahlı Kuvvetleri arasındaki bağları geliştirir ve savunma alanındaki işbirliğini güçlendirmeye yönelik mutabık kalınan faaliyetleri uygular.
MADDE 4: Taraflar uluslararası güvenlik mevzularında sistemli olarak istişarelerde bulunurlar. Taraflar hayati çıkarlarını ve ulusal güvenliklerini korumak ve ulusal güvenliklerine karşı tehdit ve tehlikeleri bertaraf etmek gayesiyle ortak değerlendirmeler temelinde ferdî ve müşterek önlemler geliştirmek üzere daima ve tesirli bir biçimde birbirlerine yardım eder ve işbirliği yaparlar.
MADDE 5: Taraflar, bölgesel ve memleketler arası istikrar ve güvenliği olumsuz etkileyen terörizmin tüm çeşit ve tezahürleriyle gayrette operasyonel düzey de dahil olmak üzere mevcut işbirliğini ve müşterek uğraşları güçlendirirler.
MADDE 6: Savaşta ve barışta, taraflar, savunma yeteneklerini geliştirmek gayesiyle, savunma kurumları arasında karşılıklı işçi değişimi, ortak eğitim programları ve tatbikatlar ile tarafların silahlı kuvvetlerinin birlikte çalışabilirliğinin artırılmasına yönelik, konuşlanma ve faaliyetleri teşvik ederler.
MADDE 7: Savunma yeteneklerini güçlendirmek gayesiyle taraflar karşılıklı mutabakat temelinde aşağıdaki alanlarda savunma sanayii kurumları arasında teknoloji paylaşımını, ortak teknoloji geliştirilmesini, ortak üretimi ve savunma sanayii kuruluşları arasındaki işbirliğini desteklerler.
MADDE 8: Çekirdek taraflar, ortak savunmaya stratejik yön vermek, taraflar arasındaki savunma ve güvenlik işbirliğini geliştirmek ve mutabakatın uygulanması sırasında ortaya çıkabilecek mahzurları ele almak gayesiyle, tarafların Dışişleri Bakanları, Savunma Bakanları ile Genelkurmay Başkanlarından oluşan “Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi”ni kurar. Komite taraflar arasında dönüşümlü mesken sahipliğiyle yılda iki kez toplanır. Tarafların önderleri, gerekli görüldüğü takdirde, yılda bir kere toplanabilir.
MADDE 9: İstihbarat alanındaki işbirliğini derinleştirmek ve bu doğrultuda gerekli eşgüdümü sağlamak emeliyle taraflar, bilgi güvenliği, dataların korunması ve kapalılığa riayet ederek, karşılıklı mutabakata varılan inançlı kanallar üzerinden istihbarat paylaşımında bulunacaktır.
MADDE 10: Taraflar, lojistik dayanak hizmetlerinin mevcudiyeti ve uyumluluğuna bağlı olarak, barışta, savaşta ve öbür harika durumlarda, silah, mühimmat, yakıt, yedek kesim ve başka teçhizat dahil olmak üzere birbirlerine lojistik takviye sağlar.
MADDE 11: Milletlerarası hukuk ve tarafların ilgili iç hukukları gizli kalmak kaydıyla, taraflar, bu muahedenin kararlarının uygulanmasında işbu Anlaşmayı hukuksal destek olarak kabul edecek ve muhtaçlık halinde ek yasal düzenlemeler önerecektir.
MADDE 12: Muahede, tarafların daha evvel akdetmiş oldukları milletlerarası mutabakatlardan doğan hak ve yükümlülüklerine halel getirmez.
MADDE 13: Taraflar, muahede kapsamında elde edecekleri kapalılık dereceli bilgi ve evrakların mahremiyetine riayet ederler ve ulusal mevzuatlara hürmet gösterirler. Zımnilik dereceli bilgi ve evraklar, taraflar dışındaki bir devlet, şirket ya da bireyle paylaşılmaz. Zımnilik dereceli bilgi ve dokümanlara erişimin “bilmesi gereken” prensibiyle ve yalnızca uygun seviyede güvenlik yetkisine sahip bireylere sağlanması temin edilir.
MADDE 14: Muahedenin yorumundan yahut uygulanmasından doğacak rastgele bir uyuşmazlık, Taraflar arasında istişareler ve görüşmeler vasıtasıyla dostça bir formda çözülür.
Madde 15: Muahede çekirdek taraflar arasında istişareler ve oybirliğiyle tadil edilebilir.
MADDE 16: Muahede, her bir tarafın tabi olduğu metotlar uyarınca onaylanacak ve son onay evrakının “Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi” Sekretaryasına tevdi edildiği tarihte yürürlüğe girecektir.
