Türkiye’de internet suratı ve kalitesi hem Avrupa hem de dünya ortalamasının altında.
ABD merkezli Speedtest Global Endeksi’nin Ağustos 2025 verisine nazaran Türkiye, sabit bant kategorisinde 56,17 mbps (megabit/saniye) sürat ile 154 ülke ortasında 100’üncü sırada yer alıyor.
Bu endekse nazaran global ortalama indirme suratı 104,43 mbps. Yani Türkiye’nin ortalama suratından neredeyse iki kat daha fazla.
Başka bir deyişle Türkiye’de 6 gigabayt (GB) büyüklüğünde iki saatlik bir sineması ortalama indirme müddeti 14 dakika. Dünya ortalamasına nazaran ise birebir sinema sekiz dakikan kısa müddette indirilebiliyor.
BBC Türkçe’ye konuşan uzmanlara nazaran Türkiye’de internet suratının düşük olmasının en büyük sebebi fiber altyapı yetersizliği.
TÜRKİYE FİBER ALTYAPI KONUSUNDA NE DURUMDA?
Teknoloji stratejisti Füsun Sarp Nebil, 2005’te Türkiye’de 30 milyon kilometrelik bakır kablo şebekesi olduğunu, lakin ortadan geçen 20 yılda fiber altyapıya yapılan yatırımın yetersiz kaldığını düşünüyor.
Konuyu BBC Türkçe’ye pahalandıran Nebil, bakır kabloların ses iletmekte çok uygun olduğunu lakin bilgiyi tıpkı halde iletemediğini kaydetti.
İnternet gereksinimini karşılamak ismine bakır kablolardan data iletilebilmesi için Dijital Abone Çizgisi (DSL) isimli bir sistem geliştirildiğini anlatan uzman, bakır kablodan alınabilecek azami suratın fiber kablodan alınabilen süratten çok daha düşük olduğunu vurguladı:
“[Bakır kabloların] iki ucuna modem koyularak o denli bir teknoloji geliştirildi. Çok da yeni bir teknoloji değil, altmışlardan beri var. Fakat hiçbir vakit fiber suratına ulaşamıyor ve paket kayıpları oluyor.”
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’na bağlı Bilgi Teknolojileri ve Bağlantı Kurumu’nun (BTK) 10 Ekim’de yayımlanan bir raporuna nazaran Türkiye’deki toplam fiber optik kablo uzunluğu 637 bin kilometre.
Bunun 244 bin kilometresi işletmecilerin kendi sistemlerini birbirine bağlaması için “omurga” olarak, kalan 393 bin kilometrelik kısmı ise erişim emelli kullanılıyor.
BTK’ya nazaran 2025’in ikinci çeyreği prestijiyle Türkiye’de 8,77 milyonu fiber olmak üzere toplam 18 milyondan fazla sabit genişbant abonesi var.
Fiber internet kullanan abone sayısı, toplam abonelerin yüzde 42’sine denk geliyor.
Haziran 2024 bilgilerine nazaran OECD ülkelerinde toplam abone içindeki fiber abone sayısı ortalama yüzde 44,6 seviyesinde.
Peki Türkiye’deki sabit internet abonelerinin yarısı fiber internet kullanırken internet suratları nasıl bu kadar düşük kalıyor?
Uzmanlara nazaran bunun sebebi fiber ve bakır altyapının birlikte kullanılması.
Serbest Telekomünikasyon İşletmecileri Derneği (TELKODER) Yönetim Kurulu Lideri Halil Az Teberci, durumu şöyle açıklıyor:
“Baktığımız vakit o denli bir hâl almış ki fiber internet abone sayısı DSL’ye yetişmiş üzere gözüküyor. Fakat bunun içinde binanın girişine kadar yahut saha dolabına kadar fiberle gelip, saha dolabından meskenlere yeniden bakır kablolarla giden aboneler de dahil edilmiş gözüküyor.
“Dolayısıyla 393 bin kilometre fiber ve yıllanmış bakır kablolar ile bu internet suratını daha fazlaya çıkarmak mümkün değil.”
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Bilgisayar Mühendisleri Odası (TMMOB-BMO) Yönetim Kurulu üyesi İlhami Türkdoğan, OECD sıralamasında teknik uzman gücü, ekonomik seviye ve teknolojik altyapı bakımından Türkiye’den geride olan birtakım ülkelerin de Türkiye’den daha yüksek internet suratlarına sahip olduğuna dikkat çekiyor.
Türkdoğan, Türkiye’nin “diğer OECD ülkelerinin sunduğu süratlerde internet sağlayabilecek durumda” olduğunu tabir etti ve şu değerlendirmeyi yaptı:
“Tümüyle kamuya ilişkin bir kurumun demokratik planlama anlayışıyla ilerlemesi durumunda internet suratına ait muhtaçlık rahatlıkla karşılanabilir.”
DAHA SÜRATLİ VE ERİŞİLEBİLİR İNTERNETE GİDEN YOL NE?
Bazı uzmanlara nazaran altyapıdaki yetersizliğin kaynağı yatırımlardaki monopolleşme.
Türkiye’deki fiber altyapının neredeyse tamamı Türk Telekom tarafından döşenmiş durumda. Altyapının işletme hakları da bu şirkete ilişkin.
Füsun Sarp Nebil, fiber altyapı piyasası hakkında “Rekabet olmadığı ve öteki altyapı şirketleri yahut operatörler yatırım yapmadığı için Türk Telekom da yatırım yapmak zorunda kalmıyor” tezinde bulunuyor.
Türk Telekom, fiber altyapı hakkındaki savlar ve imtiyaz kontratının yenilenmesine dair BBC Türkçe’nin sorularına cevap vermedi.
“Türk Telekom ne yaparsa onu almak durumunda üzere bir haldeyiz. Öbür işletmecilerin fiber uzunluklarına bakarsanız o denli dişe dokunur bir şey yok.”
Teberci, Türk Telekom ile altyapı yatırımı ve işletmesi yapmak isteyen yatırımcıların mutabakata varmasının uzun sürdüğünü, bunun da işletmecilerin “tüm yatırım iştahını kesteğini” savunuyor:
“İnternet suratlarının düşük olması, yatırımların gereğince hızlanmaması ve çeşitlenmemesinden kaynaklanıyor.”
‘Fiber internet suratını yedi katına çıkarmayı hedefliyoruz’
Türk Telekom’un 2001’de imzaladığı sabit hizmetler imtiyazı, Ağustos sonunda 25 yıl müddetle uzatıldı.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, BTK ve Türk Telekom’un vardığı muahedeyi duyurduğu toplumsal medya paylaşımında muahede sayesinde kesintisiz altyapı yatırımları ve “20 milyar dolarlık direkt ekonomik katkı” sağlanacağını söyledi.
Türk Telekom CEO’su Ümit Önal da hususla ilgili düzenlenen basın toplantısında şirketin 2026’dan başlayarak 2034’e kadar BTK’ya toplam 2.5 milyar dolar + KDV meblağında imtiyaz bedeli ödeyeceklerini duyurdu.
Türk Telekom CEO’su ayrıyeten 2030’a kadar fiber abone sayılarını artırmayı ve ortalama fiber internet suratını da yedi katına çıkarmayı hedeflediklerini açıkladı.
‘ÇOK SAYIDA FİRMA OLMASI YATIRIMLARIN VERİMSİZLEŞMESİNE NEDEN OLUR’
BMO yönetim kurulu üyesi İlhami Türkdoğan ise fiber altyapının Türk Telekom’un monopolünden çıkarılmasının internet suratını ve erişilebilirliğini direkt olarak artırmayacağını savundu:
“Belki daha fazla fiyat ödemeyi kabul eden ve merkezi bölgelerde yaşayan birtakım kullanıcılar daha süratli internete erişebilecektir.
“Çok sayıda firmaya fiber altyapı kurma imkanı verilmesi; kaynakların plansızca dağılmasına, yatırımların verimsizleşmesine ve sırf kârlı bölgelerde ağırlaşmasına yol açacaktır.”
Türkdoğan, bu durumun “kırsal bölgelerin geri plana itilmesine ve eşitsizliklerin derinleşmesine” neden olabileceğini söyledi.
İnternete süratli ve kesintisiz erişimin yasal bir hak haline getirilmesi gerektiğini söyleyen uzman, altyapının farklı özel şirketler ortasında bölünmesinin uzun vadede kamusal kontrolü zayıflatacağını, maliyetleri artıracağını ve hizmet kalitesini olumsuz etkileyebileceğini de söz etti.
