ABD güçleri son günlerde sırf İran’ın stratejik adalarını değil, Bender Abbas başta olmak üzere ülkenin güney kıyısındaki liman kentlerini de yoğun formda amaç aldı. Bu ataklar, savaşın birinci aylarında gündeme gelen ‘ABD İran topraklarını işgal edebilir mi?’ sorusunu yine milletlerarası gündemin üst sıralarına taşıdı.
Mart ayında, savaşın birinci devirlerinde ismi açıklanmayan iki ABD Savunma Bakanlığı yetkilisi, The Washington Post gazetesine yaptıkları açıklamada, İran petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90’ının geçtiği Harg Adası‘na yönelik bir operasyon hazırlığının değerlendirildiğini söylemişti.
17 Haziran’da taraflar arasında imzalanan mutabakat zaptının akabinde bu senaryo gündemden düşse de, ABD Başkanı Donald Trump‘ın Fox News‘e verdiği röportajda mümkün bir işgal planını dışlamaması tartışmaları tekrar alevlendirdi.
“SÜRDÜRÜLEBİLİR DEĞİL…”
El Cezire’ye konuşan uzmanlara nazaran, bilhassa İran ana karasına sırf birkaç kilometre uzaklıktaki Keşm Adası, ABD açısından en güç maksatlardan biri.
Londra merkezli King’s College Güvenlik Çalışmaları Bölümü Öğretim Üyesi Andreas Krieg, küçük adaların bile İran’ın kıyı topçusu, balistik füzeleri, kamikaze İHA’ları ve hız tekneleri tarafından daima vurulabilecek uzaklıkta bulunduğunu belirtiyor.
Bu nedenle ABD’nin adaları ele geçirmesi halinde, askerlerini daima müdafaası, ikmal çizgilerini açık tutması ve İran taarruzlarını kesintisiz halde bastırması gerekecek.
Uzman, “Operasyonun kendisi değil, işgali sürdürmek asıl misyona dönüşür” değerlendirmesinde bulunuyor.
Krieg’e nazaran sırf sonlu kapsamlı bir ada operasyonu için bile; 5 bin ila 10 bin arası asker, hava savunma birlikleri, mühendis ekipleri, sağlık personeli, lojistik ögeler ve komuta merkezleri gerekiyor. Birden fazla adanın amaç alınması halinde ise bu sayı çok daha yüksek düzeylere çıkabilir.
“HÜRMÜZ TEHDİDİ DEVAM EDER”
Analistlere nazaran İran’ın Hürmüz Boğazı’nı tehdit etme kapasitesi sadece adalara bağlı değil. Radar sistemleri, kıyı savunma füzeleri, İHA üsleri ve Devrim Muhafızları komuta merkezlerinin kıymetli kısmı İran ana karasında bulunuyor. Bu sebeple, adaların ele geçirilmesi, İran’ın boğazdaki gemi trafiğini aksatma yeteneğini büsbütün ortadan kaldırmayabilir.
Krieg’e nazaran bu tehdidin büsbütün sona erdirilmesi için ABD’nin İran’ın geniş güney kıyı şeridini gaye alması, hatta birtakım bölgeleri denetim altına alması gerekir. Bu ise artık bir ‘ada operasyonu’ değil, direkt geniş kapsamlı bir kara savaşının başlangıcı manasına gelir.
PİYASALAR NASIL ETKİLENİR?
Uzmanlara nazaran İran bu türlü bir adımı direkt savaşın büyük ölçüde tırmandırılması olarak kıymetlendirebilir.
Olası sonuçlar arasında; Hürmüz Boğazı‘na mayın döşenmesi, Körfez’deki güç altyapılarına hücumlar, ABD üslerinin maksat alınması ve ticaret gemilerine yönelik akınların artması yer alıyor.
Bunun yanında sigorta maliyetlerinin yükselmesi ve deniz nakliyatının önemli halde aksaması da global güç piyasaları üzerinde yeni bir baskı oluşturabilir.
TEORİDE MÜMKÜN, FAKAT…
Uluslararası gözlemciler, ABD’nin askeri açıdan İran adalarını ele geçirebilecek güce sahip olduğunu kabul ediyor. Lakin bunun Washington’a uzun müddetli bir kara savaşı, yüksek askeri kayıplar ve önemli siyasi maliyetler getireceği görüşünde birleşiyor.
Analistlere nazaran, böylesi bir operasyon, kısa vadede güçlü bir askeri muvaffakiyet manzarası oluştursa da, ABD’yi kaçınmaya çalıştığı uzun soluklu bir bölgesel kara savaşının içine çekme riski taşıyor. Bu sebeple mevcut şartlarda İran’ın güney adalarının işgal edilmesi teorik olarak mümkün olsa da pratikte düşük olasılıklı bir senaryo olarak bedellendiriliyor.
